عبداللَّه بن سبأ

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 11 - 21 دقیقه)

كمتر كتابى از عامه مربوط به تاريخ اسلام است كه به «عبداللَّه بن سبأ» نپرداخته باشد.او چهره‏اى است كه به شكل‏هاى گوناگون به تصوير كشيده شده است: او را شخصى كه مردم را دعوت به الحاد و شرك نموده، و از افكار و عقايد يهوديت دفاع مى‏كرده معرفى نموده‏اند، يا شخصى كه منشأ...

ادامه مطلب...

قداست و نمودهای آن در بودیسمِ مهایانه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 20 - 39 دقیقه)

چکیده
گرچه شاید در نگاه نخست، بودیسم تهراواده (هینه‌یانه) عاری از هر گونه قداستی به ‌نظر برسد، اما در بودیسم مهایانه اعتقاد به امر قدسی و پرستش موجودات متعالی (انواع بودا)، فضای این آیین را مشحون از قداست کرده است. به ‌رغم تنوع آرای دین‌پژوهان، ظاهراً در بودیسم مهایانه قداست به‌ مثابۀ حقیقتی...

ادامه مطلب...

پيدايش شيعه‏

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 19 - 37 دقیقه)

 وقتى درباره مذهبى بحث مى‏شود، اين سؤال‏ها پيش مى‏آيد كه:
- منشأ پيدايش آن مذهب چيست؟

- مؤسس آن كيست؟

- عوامل ظهور و بروز و پيدايش آن چه بوده؟

- چه علل و عواملى در شكل‏گيرى آن دخيل بوده است؟

- حال اگر آن مذهب در اقلّيت باشد چرا در اقلّيت قرار...

ادامه مطلب...

واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع»

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 17 - 34 دقیقه)

مقدّمه
یكی از حوزه های نوین در مطالعات تاریخی، «لغت شناسی» «فقه اللغة»(1) یا «فیلولوژی» (Philology) است كه به شناخت اصل و بن مایه یك لغت (واژه) و سیر تغییر و تحول آن در دوره های مختلف تاریخی می پردازد. البته، از دیرباز، در روش های تحقیق رایج در «حوزه های علمیه اسلامی» همواره مرسوم بوده است كه در...

ادامه مطلب...

شعائر شیعی بر سکه‌های اسلامی تا شکل‌گیری حکومت صفویان

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 16 - 32 دقیقه)

چکیده
سکه‌ها، از جمله مهم‌ترین نشانه‌های حکومت‌ها محسوب می‌شوند و هر شعار و نشانه‌ای که روی آن‌ها نقر می‌شود، بیان‌گر گرایش‌های صاحبان آن‌هاست. برخی از حکومت‌هایی که در نواحی شیعه‌نشین یا از سوی خاندان‌های هـوادار ائمه اطهار: به وجود آمدند، شعار‌های شیعی را بر سکه‌های...

ادامه مطلب...

اشعریان و تأسیس نخستین دولت‌شهر شیعه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 26 - 52 دقیقه)

چکیده
اشعریان قبیله‌ای یمنی بودند که پیش از فتح مکّه اسلام آوردند در غزوة حنین و فتوحات عصر خلفا شرکت فعّال داشتند. با قتل عثمان، آنان نیز همچون سایر مسلمانان، در چرخة نزاع‌های علوی ـ عثمانی گرفتار و به دو شاخة شیعه و سنّی تقسیم شدند. شیعیان فرزندان مالک بن عامر اشعری، از یاران امیرالمؤمنین†، بودند...

ادامه مطلب...

مشاغل و مناصب شیعیان در قرن‌های سوم تا ششم هجری قمری

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 18 - 35 دقیقه)

چکیده
تاریخ اجتماعی به عنوان گرایشی نو در بررسی تاریخ جوامع گذشته، تلاش می‌کند تا به زندگی روزانة مردم عادی توج‍‍‍‍‍ه کند. در این مطالعات مؤلّفة «مشاغل» به عنوان رکن اصلی حیات اجتماعی و اقتصادی، از اهمیت خاصی، برخوردار است.
این نوشتار ضمن بررسی این مقوله از تاریخ اجتماعی شیعیان، به...

ادامه مطلب...

جایگاه تشیع در قلمرو حکومت ممالیک

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 16 - 31 دقیقه)

پیشینۀ تشیع در قلمرو ممالیک (648-923ق)، به ویژه در مصر، به صدر اسلام برمی‌گردد. از دید تاریخ‌نگاران مصری، در قلمرو ممالیک، تشیع در قرن‌های نخستین، حتی با وجود سیاست‌های خشن بنی‌امیه و بنی‌العباس علیه شیعیان فراگیر بود. با روی‌کارآمدن خلافت شیعی فاطمیان، تشیع هرچه بیشتر رشد...

ادامه مطلب...

بررسی نقش دارالعلم طرابلس در پویایی مذهب تشیع در عهد بنی‌عمار

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 15 - 30 دقیقه)

چکیده
در نیمة دوم قرن پنجم هجری، بروز بحران‌های سیاسی و اقتصادی در خلافت فاطمیان و منازعات آنان با سلجوقیان در شام، به تأسیس حکومت‌های محلی در این منطقه انجامید. برجسته‌ترین این حکومت‌ها، دولت بنی‌عمار در طرابلس است که به‌اجماع منابع، شیعة دوازده‌امامی بودند. خاندان بنی‌عمار بسیار به...

ادامه مطلب...

ژئوپلیتیک شیعه و قلمروخواهی ایران در شرق مدیترانه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 19 - 38 دقیقه)

هر کشوری بر اساس برخورداری از سطوح قدرت، به گسترش حوزة نفوذ و افزایش نقش در منطقه یا مناطق پیرامون خود علاقه دارد.
یکی از حوزه‌های ژئوپلیتیک حسّاس پیرامون ایران، شرق مدیترانه است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تحوّل در ساختار ژئوپلیتیکی خاورمیانه، ایران نقش محوری...

ادامه مطلب...