واکاوی جریان غلو و جعل حدیث در فرقۀ خطابیه و رفتار ائمه (ع) با آنان

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

چکیده
بازشناسی اندیشه‌ها و رفتارهای فرق و مذاهب اسلامی یکی از نیازهای علمی جامعه به شمار می‌آید. زیرا می‌تواند به شناخت دیدگاه‌های مختلف اعتقادی و مذهبی که در ادوار مختلف تاریخ اسلامی وجود داشته و آثاری که از خود بر جای گذاشته کمک کند. از جمله این فرق که تأثیرات درخور توجهی داشته، فرقه خطابیه است. رئیس این فرقه محمد بن مقلاص اسدی، معروف به ابوالخطاب بوده که در نیمۀ نخست سدۀ دوم، افکار غالیانه را ترویج می‌کرده و پیروانی داشته است. نوشتۀ پیش رو به این سه مسئله پاسخ داده است: 1. چه عواملی سبب غلو

بررسی اندیشه های اعتقادی غالیان در تاریخ شیعه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

غلو به معنای خروج از اعتدال است. این اندیشه در ادبیات دینی راجع به نظریاتی که به نوعی از اندیشه‌های اصیل و ناب دینی تجاوز می‌کنند،‌ اطلاق می‌شود. تاریخْ به طور خاص، از برخی اندیشه‌ها به عنوان اندیشه‌های غالیانه و از برخی افراد به عنوان غالیان یاد کرده است. در این نوشتار به دنبال تتبع تاریخیِ اندیشة‌ غلو هستیم. بر اساس مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق، اعتقاد به الوهیت اشخاص، حلول خدا در انسان، تناسخ،‌ تشبیه و تفویض امر عالم به امامان مهم‌ترین اعتقادات غالیانه بوده که گاه به انگیزه، ارتزاق و کسب

سنخ‌شناسی مواجهه امام رضا (علیه‌السلام) با فرقه واقفه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

چکیده
جامعه شیعیان، در جریان انتشار خبر شهادت امام موسی کاظم(ع) با چهار واکنش متفاوت مواجه شد: گروه نخست بر این خبر صحه گذاشت و قائل به امامت حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) شدند. در مقابل، برخی شهادت حضرت را انکار کردند و دسته‌ای دیگر علی‌رغم پذیرش این خبر، قائل به رَجعت ایشان شده، دسته چهارم شکاکانه در میان ایستادند. وجه تشابه گروه دوم و سوم اعتقاد به ختم سلسله امامت در امام موسی کاظم(ع) و قول به «قائم» و «مهدی» بودن ایشان است. در تاریخ از این دو گروه به ‌نام واقفه یاد شده است. پیدایش واقفه معلول

فرق اسلامي در دوره بني اميه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

فرق جمع فرقه و به معنای گروه‌ها و دسته‌هایی است که پس از رحلت پیامبر(ص) در ربیع­الاول سال دهم هجرت بر اثر بروز اختلاف میان مسلمانان بر سر امامت و جانشینی پیامبر(ع)، آنان را به دو گروه بزرگ شیعه و سنی تقسیم کرد.[1] شیعه: در لغت به معنای یاران و پیروان و در عرف فقها و متكلمان خلف و سلف بر پیروان علی(ع) و فرزندانش اطلاق می‌شود و همه‌ی فرقه‏های شیعه معتقدند كه امامت از مصالح عامه‏اى نيست كه به نظر امت واگذار شود، بلكه امامت ركن دين و پايه اسلامست که پيامبر نه از آن غافل شده و نه آن را به امت تفويض

دیدگاه ائمه(ع) درباره شخصیت و قیام زید بن‌علی (بر اساس سیر و بستر تاریخی مناسبات زید بن‌علی و پیشوایان امامیه (ع))

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

چکیده
قیام زید بن‌علی (م121ق) از جهت زمینه‌ها، عوامل، ابعاد، نتیجه و پیامدهایش از موضوعات تاریخی پر ابهام است. یکی از ابعاد این موضوع، که همچنان مورد بحث محققان است، چگونگی مناسبات زید بن‌علی با پیشوایان امامیه و ماهیت عقیده و عمل وی در این روابط است. نگارنده معتقد است آنچه موجب پراکندگی نظرات و ابهام در این موضوع شده، کم‌توجهی به سیر تاریخی روابط و بستر سیاسی رخدادها و نگاه یکجانبه به اصالت اخبار است. از این رو در این مقاله روابط زید بن‌علی به طور جداگانه با سه امام هم‌دروه‌اش، یعنی امام سجاد

فطحیه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

فطحیه، فطحیه فرقه‏ ای از شیعه است که امامت را پس از امام صادق علیه السلام، حق فرزند بزرگتر او (عبدالله افطح) می‏دانند .افطح در لغت به کسی اطلاق می‏شود که دارای سر و یا پاهای پهن باشد(1) و از آن جا که عبدالله دارای سر یا پایهای پهن بود، وی را افطح و پیروانش را افطحیه یافطحیه می‏نامند.(2)
برخی منابع وجه نام‏گذاری را، انتساب این فرقه به یکی از رهبران آن به نام عبدالله بن فطیح کوفی می‏دانند.(3)
شیخ صدوق، فطحیه را به عنوان شَمَطیه معرفی می‏کند که از مدعیانِ امامت اسماعیل بن جعفرعلیه

فرقه های درون شیعی دوران امامت امام رضا علیه السلام (با تکیه بر فطحیه و واقفیه)

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

 فرقه های درون شیعی دوران امامت امام رضا علیه السلام (با تکیه بر فطحیه و واقفیه)

صفری فروشانی، نعمت الله 

مقدمه

شاید بـتوان دوران امامت امام رضا (ع) (183 ـ203ق) را یکی از پر جنب و جوش ترین دورانهای فعالیت فرقه های مختلف شیعی دانست. آنـچه به ویژگی این دوره مـی افزاید آن اسـت که این فرقه ها فعالیت خود را در ساحتهای مختلف عقیدتی، سیاستی، نظامی و فقهی سامان می دادند.

در یک گونه شناسی می توان این جریانات درون شیعی را در گروههایی با عناوین غالیان، زیدیه، اسماعیلیه، فطحیه و واقفیه دسته بندی

کیسانیه (شیعه چهار امامی)

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

در زمان خلافت یزید اموى، جنبش شیعیان على(ع) در کوفه به صورتى بارزتر در قالب یک جنبش مذهبى پدیدار شد. تشکلى مرکب از افرادى از نجباى قبایل عرب کوفه شکل گرفت که مى خواست به جبران همدستى خود در شکست ~حسین علیه السلام=امام حسین علیه السلام به طور واقعى توبه کند و شمشیر به دست گیرد. این گروه توابین شعار «یالثارات الحسین» را سردادند، هرچند اهدافشان هنوز روشن نبود.
جنبش «توابین» و ظهور مختار
آرمانهاى شیعى ـ که از واقعه کربلا به بعد مى توان با این اصطلاح از آنها سخن گفت ـ دراثر این واقعیت

سنخ‌شناسی مواجهه امام رضا (علیه‌السلام) با فرقه واقفه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

جامعه شیعیان، در جریان انتشار خبر شهادت امام موسی کاظم(ع) با چهار واکنش متفاوت مواجه شد: گروه نخست بر این خبر صحه گذاشت و قائل به امامت حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) شدند. در مقابل، برخی شهادت حضرت را انکار کردند و دسته‌ای دیگر علی‌رغم پذیرش این خبر، قائل به رَجعت ایشان شده، دسته چهارم شکاکانه در میان ایستادند. وجه تشابه گروه دوم و سوم اعتقاد به ختم سلسله امامت در امام موسی کاظم(ع) و قول به «قائم» و «مهدی» بودن ایشان است. در تاریخ از این دو گروه به ‌نام واقفه یاد شده است. پیدایش واقفه معلول دو علت

نقش سياست در پيدايش فرقه هاي كلامي در ميان مسلمانان

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

بخش مهمي از آموزه هاي دين مبين اسلام را مباحث عقيدتي تشكيل مي دهد كه قرآن كريم در آيات فراواني بدان پرداخته و مردم را به اعتقاد و ايمان به آن فراخوانده است. مسلمانان در زمان رسول اكرم (ص) با توجه به حضور آن حضرت در جامعه اسلامي و نيز به سبب پرهيز بيشتر آنان از هوي و هوس از هرگونه تفرقه و فرقه گرايي عقيدتي به دور بودند،  ولي پس از وفات رسول خدا(ص) اختلاف نظرها ميان آنان آغاز شد و كم كم فرقه هاي متعددي در ميان مسلمانان پديد آمد. بحث از عناصر دخيل در پيدايش فرقه ها، يكي از مباحث مهم در زمينه فرق