بررسی تعریف امامت در مدرسۀ بغداد

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

288b

چکیده

تعریف امامت، اساس و پایۀ بحث‌های امامت پژوهی است. در تفکّر شیعه، تعریف سامانمند و منطقی از امامت برای اولین بار از سوی متکلّمان مدرسۀ بغداد مطرح شده است. نویسنده در این نوشتار، تعریف امامت را از دیدگاه مهم‌ترین شخصیت‌های مدرسۀ بغداد موردبررسی قرار داده و ویژگی‌های این تعاریف و نسبت آن‌ها با مفهوم نبوّت و رسالت از منظر متکلّمان مدرسۀ بغداد و تفاوت این تعاریف را به بحث گذاشته و در پایان به ارزیابی عام رویکرد مدرسۀ بغداد در تعریف امامت پرداخته است. از نظر نویسنده، به لحاظ روشی، رویکرد

دیدگاه عالمان امامی پیرامون روایات نخستین مخلوق

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

282b

چکیده

شناخت نقطۀ شروع خلقت و اولین موجودی که خداوند متعال آن را پدید آورد، از مسائل مهمّی است که در معارف الهی موجود در میراث علمی ائمۀ اطهار علیهم السلام بدان پرداخته شده است. در گزارش‌هایی که در متون روایی امامیّه آمده، موجودات مختلفی به‌عنوان اولین مخلوق معرفی‌شده‌اند. در این میان نور اهل‌بیت علیهم السلام ، بیشترین گزارش‌ها را به خود اختصاص داده است. عقل، حقیقت محمدیّه، ماء و نور پیامبر اکرم و اهل‌بیت علیهم السلام اموری هستند که در کلام اندیشمندان امامیة به‌عنوان نخستین مخلوق قلمداد

القَطرَة من بحار مناقب النبی و العِترَة

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

287b

چکیده

القطرة من بحار مناقب النبیّ و العترة اثری حدیثی‌ _ کلامی است که در راستایِ بازخوانیِ فضائل اهل‌بیت علیهم السلام تألیف یافته است. ساختارِ سنتی، سازوارۀ نه‌چندان نظام‌مند، و اندک بودنِ دستاوردهایِ نوینِ علمیِ این کتاب، اگرچه معضل فرو غلتیدن در دورۀ تکرار را به همراه داشته، اما این تکرار، در جهتِ حفظ و تثبیتِ داشته‌های حدیثی، احیای روشِ کلامیِ اسلاف امامیه، و کاستن از ضریبِ اشتغالِ یک‌سویه به مباحثِ فقهیِ صِرف، به‌گونه‌ای هدفمند پیگیری شده است. علاوه بر ادای دِین به معصومان، تأکید بر لزوم

اثبات صحت «حدیث سفینه» با تعدد سند از منابع عامه

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

 281b

چکیده

یکی از احادیث منقول از رسول اکرم صلی الله علیه وآله که دلالت روشنی بر امامت اهل‌البیت علیهم السلام دارد، حدیث سفینۀ نوح است که به اسانید مختلف در کتب اهل سنت و شیعه روایت شده است. هدف مقالۀ حاضر، بررسی سندی_ رجالی روایات پنج تن از صحابه: عبدالله بن زبیر، ابن عباس، علی بن ابیطالب علیه السلام ، ابوسعید الخدری و ابوذر غفاری بر اساس علم رجال و حدیث اهل سنت است. نتایج این مقاله به‌روشنی نشان می‌دهد که برخی از اسانید حدیث، «صحیح» و برخی دیگر «حسن» و قابل احتجاج هستند. حتی اگر فرض شود

حکمت هنر شیعی در مقولات امامتی پویایی نشانه ها و نمادهای عزاداری و زیارت

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

285b

چکیده

هنر آیینی دریچه‌ای متفاوت برای مطالعۀ یک آیین می‌تواند باشد. امامیه یا تشیع می‌تواند از منظر توانمندی و دارایی‌های هنری و فرهنگی خود موردمطالعه قرار گیرد. فرهنگ شیعه به نمادها و نشانه‌های متعدد خود در زمینه‌های مختلف فرهنگی گره خورده است. زیارتگاه‌ها و نیز حسینیه‌ها و مراسم‌های عزاداری و سرور، خاستگاه بسیاری از رسوم و آیین‌ها هستند که همراه خود رشد هنر و نشانگان شیعی را ارمغان آورده‌اند. تشیع بر محور مفهوم امامت از دیگر مذاهب تمایز و هویت یافته و عزاداری و زیارت دونقطه عزیمت اساسی در

پژوهشی در روایات تشبیه امام به صاحب موسی و صاحب سلیمان و ذوالقرنین

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

277b

چکیده

در روایات اهل بیت، امامان علیهم السلام به صاحب موسی، صاحب سلیمان و ذوالقرنین ‏تشبیه شده­اند. در این روایات به وجوهی از مشابهت میان امامان و افراد نامبرده، ‏اشاره شده است. این نوشتار پیرامون روایات یادشده به دو مطلب پرداخته است: یکم ‏این­که، اینان چه کسانی هستند و دوم این­که، وجه تشابه امامان با این سه در چیست. بر ‏پایۀ تحقیقات صورت گرفته، صاحب موسی علیه السلام‏ خضرعلیه السلام‏، صاحب سلیمان علیه السلام‏ ‏آصف بن برخیا و ذوالقرنین بنده­ای از بندگان خاص پروردگار بوده است؛ تشبیه امامان

عوامل و زمینه های عدم پذیرش ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام در کلام حضرت زهرا علیها السلام

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

284b

چکیده

در هر گرایش یا عدم گرایش به جریانی فکری یا فرهنگی، دلایل و زمینه‌هایی وجود دارد _ اعم از روانی، اجتماعی، فکری و عملی _ که جهت‌گیری انسان را به‌سویی رقم می‌زند. پس از کودتای سقیفه و مشخص شدن موضع هر گروه از مخالفان رهبری مولای متقیان علیه السلام ، حضرت صدیقۀ طاهره علیها السلام به روشنگری و بیان عوامل و زمینه‌های عدم ایمان و تسلیم به ولایت حضرت امیر علیه السلام پرداختند. نوشتار پیش ‌رو درصدد است با بررسی خطبه‌ها، گفت‌وگوها و روایات صادره از حضرت صدیقۀ طاهره علیها السلام در این زمینه، به

حیات برزخی اهل بیت علیهم السلام درجسم عنصری یا بدن برزخی؟

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

275b

چکیده

دو دیدگاه ناهمگون در حیات برزخی اهل­بیت علیهم السلام‏ مطرح است؛ گروهی از دانشوران، این زندگانی را در بدن برزخی (مثالی) و ‏برخی دیگر، در جسم دنیایی می­پندارند. هر یک از دیدگاه­ها، به احادیثی مستند است که برداشت صحیح از محتوای آنها، در ‏درکِ مقامات و خصائص اهل­بیت علیهم السلام‏ مفید و راهگشا است. در این نوشتار، با رویکرد توصیفی - تحلیلی، حیات برزخی اهل­بیت علیهم السلام‏ ‏در جسم دنیایی، اثبات می­گردد؛ مستند اصلی این نظر، روایاتی است که تأکید می­کند بدن هیچ نبی و وصیّی در روی زمین، بیش از

نقش احادیث مشهور در شکل گیری باور شیعه به پیوستگی سلسلۀ امامت

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

 283b

چکیده

برخی روایات مشهور اسلامی در میراث حدیثی مسلمانان حاکی از آن است که در هر دوره‌ای بی‌شک کسی در میان امت وجود دارد که حامل عادل علم دین و حافظ آن است؛ از اهل‌بیت و عترت پیامبر است و مایۀ هدایت امت ایشان است؛ امام حیّ زمان است و مردم موظف به شناسایی و بیعت با او هستند؛ به‌پادارندۀ حجت خدا بر خلق است، چه مشهور باشد، چه ناشناس. از طرف دیگر، گزارش‌های فرقه‌نگاران حاکی از آن است که شیعیان از ابتدا، معتقد بوده‌اند که زمین هیچ‌گاه از وجود حجت و امامی که جانشین امام قبلی باشد، خالی

ولایت تکوینی (تصرفات تکوینی) امامان از منظر اندیشمندان مدرسة کلامی قم، با تکیه بر آراء برقی، کلینی و صدوق

(مدت زمان لازم جهت مطالعه: 1 دقیقه)

274b

چکیده

مسئلۀ ولایت تکوینی امامان(ع) همواره در میان صاحب نظران و اندیشمندان امامیه مورد مناقشه بوده است. بررسی چنین مسئله ای علاوه بر اینکه در شناخت مقام امام، حائز اهمیت است، در ترسیم و شناسایی خط فکری صحیح امامیه نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. مدرسۀ قم با تنوع روش و خطوط فکری، درحالی که در مبارزه با غلو شهرت دارد، این حوزه از مباحث امامتی را به صورت گسترده مطرح کرده است. این مقاله به بازشناسی باور سه تن از شخصیت های برجستۀ مدرسۀ قم، یعنی احمد برقی و شیخ کلینی و شیخ صدوق در موضوع ولایت